Board foot và foot vuông: so sánh đúng lượng gỗ trong báo giá

So sánh báo giá từ độ dày và hàng sẽ giao

Không thể so trực tiếp báo giá gỗ hardwood theo board foot với báo giá theo foot vuông. Board foot, viết tắt BF, đo thể tích; foot vuông, thường ghi sq ft, đo diện tích. Độ dày nối hai đại lượng này. Trước khi so tiền, hãy xác định bên bán giao gỗ thô, phôi đã chuẩn bị hay bộ phận hoàn thiện. Phôi là miếng gỗ dành để gia công tiếp thành chi tiết. Dù quy đổi thể tích đúng, các trạng thái giao hàng ấy vẫn có phạm vi công việc khác nhau.

Với chủ nhà đặt làm tủ hoặc người mua cho xưởng, báo giá hữu ích phải gắn lượng gỗ với danh sách chi tiết cần làm. Cùng một diện tích mặt, phôi dày hơn chứa nhiều gỗ hơn. Cùng một thể tích, nhiều miếng ngắn và hẹp có thể không thay được các phôi dài, rộng cần thiết. Vì vậy, số tổng trên báo giá chỉ giúp so sánh khi đi kèm kích thước, số miếng và trạng thái gia công.

Hiểu phép tính và cơ sở tính lượng trên hóa đơn

Penn State Extension định nghĩa một board foot bằng 144 inch khối. Công thức cho gỗ đã xẻ là: BF = độ dày (inch) × chiều rộng (inch) × chiều dài (foot) ÷ 12. Cần chú ý chiều dài trong công thức này dùng foot, còn độ dày và chiều rộng dùng inch. Nếu cả ba kích thước đều dùng inch, tích của chúng là thể tích theo inch khối; chia thể tích đó cho 144 sẽ được BF. Kết quả không cho biết chắc chắn có thể làm được bao nhiêu chi tiết tủ.

Tài liệu tham khảo: Penn State Extension: Valuing Standing Timber, Board Feet.

Diện tích một mặt chỉ tính chiều rộng và chiều dài, bỏ qua độ dày. Khi giữ nguyên đường bao mặt phôi và tăng độ dày, diện tích ấy không đổi nhưng thể tích tăng. Đó là lý do một con số sq ft cần có độ dày đi kèm. Ngược lại, con số BF cần có thông tin về hình dạng các miếng gỗ: tổng thể tích bằng nhau chưa chứng minh chúng phù hợp với cùng một sơ đồ cắt.

Cũng cần tách thể tích tính từ kích thước khỏi lượng dùng để thanh toán theo thỏa thuận thương mại, thường gọi là tally. Tài liệu AHEC được dẫn trong tài liệu tham khảo đề cập quy ước làm tròn và phân biệt net tally, đo sau sấy lò, với gross hoặc green tally, đo trước sấy. Báo giá cần ghi rõ cơ sở áp dụng. Đo lại gỗ đã bào theo kích thước hiện tại, chỉ riêng việc đó, chưa đủ để kết luận lượng ghi trên hóa đơn sai.

Tài liệu tham khảo: AHEC: Measurement, surface measure and kiln-dried tally.

Ví dụ: cùng ghi số 20, nhưng lượng phôi khác nhau

Giả sử danh sách đã duyệt yêu cầu 20 phôi thô, mỗi phôi dày 2 inch, rộng 6 inch và dài 24 inch. Đây là ví dụ giả định. Các kích thước bao ngoài này đã gồm phần dư gia công do xưởng lựa chọn; chúng không phải kích thước chi tiết hoàn thiện. Không nên tự coi phần dư ấy là một tiêu chuẩn áp dụng cho mọi công việc.

Mỗi phôi có diện tích một mặt là (6 × 24) ÷ (12 × 12) = 1 foot vuông. Để tính thể tích, giữ nguyên cả ba kích thước theo inch: (2 × 6 × 24) ÷ 144 = 2 BF mỗi phôi. Phép tính này dùng định nghĩa một BF bằng 144 inch khối. Như vậy, đủ 20 phôi tương ứng 20 foot vuông diện tích mặt và 40 BF thể tích hình học. Hai kết quả mô tả cùng một lô phôi, nhưng đo hai đại lượng khác nhau.

Trong phép so sánh giả định này, báo giá A giao đủ 20 phôi nêu trên và ghi 20 foot vuông ở độ dày đã xác định. Báo giá B giao 20 BF với cùng kích thước từng phôi, nên chỉ gồm 10 phôi. Người mua chọn A để đáp ứng đủ danh sách. B chỉ trở thành phương án tương đương về lượng khi cung cấp 40 BF đúng kích thước yêu cầu. Chưa có giá tiền để kết luận bên nào rẻ hơn; quyết định ở đây là phương án nào giao đủ phôi.

Đủ thể tích vẫn phải đủ miếng gỗ dùng được

Kết quả 40 BF ở trên áp dụng cho các phôi đã xác định cả kích thước lẫn số lượng. Nó không tự trở thành lượng đặt mua đủ dùng nếu bên bán giao ván có chiều rộng và chiều dài khác nhau. Khi mua loại ván đó, xưởng phải bố trí chi tiết trên từng tấm, loại vùng không phù hợp và dành phần cần thiết cho gia công. Phép đổi đơn vị không cung cấp một hệ số hao hụt chung.

Nếu báo giá B được sửa thành 40 BF nhưng gồm nhiều miếng quá ngắn hoặc quá hẹp, danh sách phôi vẫn chưa được đáp ứng. Bước tiếp theo là đối chiếu kích thước từng miếng có thể giao với danh sách cần làm. Khi mua bộ phận đã hoàn thiện, số lượng chi tiết và kích thước hoàn thiện thường hữu ích hơn để nghiệm thu. Lượng BF nguyên liệu giúp giải thích phần vật liệu đầu vào, nhưng không thay thế việc kiểm tra thành phẩm.

Ghi lại quyết định để kiểm tra khi nhận hàng

Trước khi chấp nhận báo giá, hãy ghi thành một mô tả thống nhất: cần những miếng nào, bao nhiêu miếng, dày–rộng–dài bao nhiêu và được giao ở trạng thái nào. Bên cạnh đó, ghi đơn vị thương mại dùng để tính tiền cùng cơ sở tally đã thống nhất. Nếu xưởng cần làm thêm công đoạn để đạt kích thước yêu cầu, phạm vi công việc ấy cũng cần rõ để tránh so hai báo giá khác mức gia công.

Khi nhận hàng, đối chiếu cả số miếng, kích thước và trạng thái gia công với mô tả đã chốt, rồi xem lượng BF hoặc diện tích theo cơ sở thương mại đã thỏa thuận. Đơn đặt phôi chuẩn bị sẵn không được coi là đáp ứng chỉ vì một lô ván có kích thước không đồng nhất có cùng tổng BF. Cách kiểm tra này giữ nguyên ý nghĩa của quyết định mua: nhận đủ vật liệu ở hình dạng và mức gia công cần thiết.

Màu mặt tủ để tham khảo